مولایمان
امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف ضمن یکی
از توقیعات خود عبارتی را بیان فرموده اند که در عین
کوتاهی دریایی از معانی در آن نهفته و
عملا خط مشی و مسیر حرکت شیعه را در زندگی مشخص
می سازد:
...ولا
تمیلوا عن الیمین و تعدلوا الی الیسار، و
اجعلوا قصدکم الینا بالمودة علی السنة الواضحة...
(کلمة
الامام المهدی/ص304)
شکی
نیست که کلام امام عجل الله تعالی فرجه الشریف همچون
خود ایشان لایتناهی و دست نایافتنی بوده
و هرگز به عمق و نهایت آن نمی توان رسید، با این
همه از خود آن بزرگوار طلب توفیق نموده و درخواست می کنیم
که ظرف وجودمان را وسعت بخشند تا آمادگی و قابلیت درک هرچه
بیشتر مفاهیم پنهان در این کلام را پیدا
نماییم.
«قصد»
در
لغت به این معانی به کار رفته است، این واژه و مشتقات
آن در قرآن به معنی راه راست، متوسط و معتدل به کار رفته
است:
«و
علی الله قصد السبیل و منها جائر و لا شاء لهداکم اجمعین»
و
بر خداست که راه میانه را بیان کند و بعضی از راه ها
به ناراستی و جور منتهی می شود و اگر خدا بخواهد تمام
شما را به راه راست هدایت می نماید (نحل/9)
(قاموس/ج6/ص9)
«قصد»
به
معنای توجه و آهنگ کار هم به کار رفته است:
«قصد
الرجل»
آهنگ
او کرد، متوجه او شد
«قصد»
به
معنای نیت نیز آمده، حُسن قصد:
نیت
نیک، سوء قصد:
نیت
بد (فرهنگ
جامع نوین/ج2/ص1602)
در
روایات نیز این واژه هم به مفهوم نیت و هم به
معنای مسیر و راه میانه به کار رفته است.
به
عنوان مثال در سفارشات امام باقر علیه السلام خطاب به شیعیان
آمده:
«...ولا
عملکم لغیر ربکم و لا ایمانکم و قصدکم لغیر نبیکم»
چنین
نباشد که عمل شما برای غیر خدا باشد و ایمان و راه و
مسیرتان برای غیر پیامبر
(مستدرک/ج1/ص113)
و
نیز در احتجاجات رسول خدا صلی الله علیه و آله آمده:
«قصدکم
بالکعبه الی الله عز و جل و لا الیها»
به
هنگام حج قصد و نیت شما از بندگی و عبادت خداوند عز و جل
است نه بندگی کعبه (بحار/ج9/ص263)
با
در نظر گرفتن دو معنی فوق برای واژه ی «قصد»
می
توان این دو مفهوم را از فرمایش امام علیه السلام
برداشت نمود:
1:
تمایل
به راست و عدول به چپ نداشته باشید و مسیر میانه ی
خود را به سوی ما، بر اساس مودت در پرتو سنت روشن الهی قرار
دهید.
2:
تمایل
به راست و عدول به چپ نداشته و قصد و نیت خود را بر اساس سنت روشن
الهی با مودت به سوی ما قرار دهید.
در
این عبارت حداقل چهار نکته را می توان
بازگو نمود:
1
– مردم
را از روی کردن و مراجعه به دیگران و منحرف شدن از صراط
مستقیم منع می نماید.
2
– مردم
برای رسیدن به سعادت باید مقصد و سمت و سوی
حرکت خود را با امام زمانشان هماهنگ نمایند و او را هدف قرار
دهند.
3
– اطاعت
و هم سویی با امام بر اساس اصل مودت صورت می پذیرد
4
– مودت
در سنت واضحه ی الهی مورد بحث قرار گرفته و تعریف شده
است.
مولایمان
در اولین جمله ی این عبارت شیعیان را از
رجوع و گرایش به این سو و آن سو و تخطی از صراط
مستقیم منع نموده اند و این نکته ای است که در
احادیث، فراوان به آن تصریح گردیده، از جمله:
امیرالمومنین
علیه السلام می فرمایند:
«انحراف
به چپ و راست باعث گمراهی است، راه وسط و میانه، راه مستقیم
است، قرآن مقدس و آثار رسالت بر همین روال می باشد و سنت
پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از همین منبع
است و بازگشت کارها برهمین می باشد.»
(ترجمه
ی بحارالانوار ج67و68/ص13)
انصافا
ریشه ی بسیاری از کج روی ها و شبهات و
مشکلات فکری و اعتقادی که بعد از پیامبر صلی
الله علیه و آله و سلم تا به امروز دامنگیر جامعه ی
اسلامی گردیده ناشی از نفوذ و تأثیر تفکرات
سایر اقوام غیر مسلمان بر فرهنگ و اعتقادات مسلمین می
باشد.
بی
توجهی به فرمان پیامبر صلی الله علیه و آله و
سلم و ائمه ی اطهار و اکتفا نکردن به علم لایزال الهی
و کنار نهادن معادن و مخازن حقیقی آن موجب گشته که خرافات و
بافته های فکری مشرکین از سرزمین های
دیگر به عنوان دانش روز وارد دین گشته و بنیان های
فکری شیعه را دچار اختلال و تزلزل نماید.
به
همین جهت می بینیم امام زمان علیه السلام
یک بار دیگر به شیعیان خود هشدار داده و آنان
را از این که به منظور کسب دانش و معرفت و یا به هر دلیل
دیگری به سوی دیگران گرایش نموده و اوقات
و استعداد های خود را در جایی غیر از آن جا که
باید مصروف دارند، منع نموده و صراحتا می فرمایند به
این در و آن در نزنید و به راست و چپ رو نکنید و به
سان افرادی که هدفی برای خود نمی شناسند و مسیر
روشنی برای حرکت نیافته اند و از شدت سرگردانی
به این سو و آن سو می شتابند رفتار نکنید.
امام
علیه السلام در جمله ی بعدی عبارت، تذکر مهم تری
را مطرح نموده اند و شیعیان خود را فرمان داده اند که
منتهای هدف و مقصد خود و تمام توجهتان را به ما اختصاص دهید
و با تمام ظرفیت وجود و با هرآن چه پروردگارتان در شما به ودیعه
نهاده به سوی ما حرکت کنید.
حق
نیز همین است که مردم پیش از آن که از مراجعه به
دیگران منع گردند برایشان قبله گاهی راستین و
مرجع و مأوایی مطمئن در نظر گرفته شود تا دلیل و
بهانه ای برای رجوع به اغیار باقی نماند، لذا
خداوند حکیم هرآن چه که مورد نیاز و لازمه ی سعادت
بندگان است در نزد امام قرار داده و با ارجاع مردم به امام علیه
السلام تکلیف و وظیفه ی آن ها را روشن ساخته و عذری
برایشان باقی نگذاشته است که البته این نکته نیز
در لسان روایات به فراوانی بیان گردیده است.
امام
صادق علیه السلام فرمودند:
«کذب
من زعم انه یعرفنا و هو مستمسک بعروة غیرنا»
«دروغ
می گوید هرکس گمان می کند که به ما معرفت دارد
درحالیکه به ریسمانی غیر از ما متمسک شده است.»
(معانی
الاخبار/ص399)
امام
باقر علیه السلام فرمودند:
«شرقا
و غربا لن تجدا علم صحیحا الا شیئا یخرج من عندنا اهل
البیت»
«اگر
به شرق بروید یا به غرب علم صحیحی نمی
یابید مگر آن چه که از ناحیه ی ما اهل بیت
خارج شده باشد.»
(بحار/ج2/ص92)
ادامه
دارد...
| 
