شعب ابی طالب

وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْ‏ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرینَ (البقرة/155)

قطعاً همه شما را با چیزى از ترس، گرسنگى، و کاهش در مال ها و جان ها و میوه ‏ها، آزمایش مى ‏کنیم؛ و بشارت ده به استقامت‏کنندگان!

یقیناً این آیه زیبا را که با ضرب آهنگ محکم و کوبنده اش مردم را نسبت به آزمون فراگیر الهی هشدار و توجه داده و مژده و بشارتی شادی بخش را به صبر کنندگان ابلاغ می کند، همگی بارها خوانده ایم.

و می دانیم که در زمان نزول این آیه یعنی صدر اسلام، مسلمان ها معضلات و سختی های بسیاری را تجربه کردند از جمله ماجرای شعب ابی طالب و تحریم اقتصادی تازه مسلمان ها از سوی مشرکین و کافران، اما جالب اینجاست که همواره تأکید شده مصداق اصلی این آیه شریفه، در ارتباط با عصر غیبت و وقایع قبل از ظهوراست! یعنی عصر و دورانی که ما زندگی می کنیم؛ در واقع این ما هستیم که باید با موضوعاتی که در آیه آمده امتحان شویم آن هم، بیشتر از مسلمان های صدر اسلام و شاید سخت تر از شعب ابیطالب!

آیا می دانید امام صادق علیه السلام در تفسیر آیه چه توضیحاتی داده اند؟

فرموده اند: پیش از قیام قائم ما براى مؤمنین علاماتى می باشد.

عرض شد: علائم مزبور چیست؟

فرمود: خداوند می فرماید « ما آزمایش می کنیم مؤمنین را به مسائلی از جمله: به ترس از پادشاهان یا به بالا بردن قیمت اجناس یا به کسادى تجارت آن ها یا به مرگ متصل به هم و پى در پى و یا به کمى میوه جات و زراعات -براى این که زمین برکات خود را می گیرد- « بشارت بده به صبر کنندگان» که در آن هنگام به زودى فرج قائم ما حاصل شود... . (تفسیرجامع/ج1)

در واقع همه این امتحانات مقدمه نهضت جهانی امام زمان (عج) به حساب آمده و برنامه آزمایشی ما شامل نکاتی اساسی می باشد از جمله: کسادی کسب و کار و تجارت و گرانی کالاهای مصرفی و حوادث و اتفاقاتی که منجر به مرگ های جمعی می گردد و از همه مهمتر ترس و بیم ناشی از ناامنی و این روزها همه ما بیش از همیشه جلوه های گوناگون این آزمون عجیب و سنگین را در جهان اطراف مشاهده و احساس می کنیم. البته مهم نیست که این آزمون توسط چه کسانی و با چه شرایطی به اجرا در می آید، مهم این است که بنابر بشارت خداوند، برندگان این آزمون ویژه ی سراسری لیاقت و سعادت قرب و نزدیکی امام زمان (عج)را در دوران غیبت و درک محضر و حضورش را به هنگام ظهور و تشکیل دولت کریمه پیدا می کنند، تصدیق می کنید که این جایزه و پاداش گران بها ارزش مقدمه چینی و امتحانی آنگونه سنگین را نیز دارد، لذا عاقلانه نیست در مواجهه با چنین رویدادهایی این همه غافلگیر شده و خود را ببازیم و آزمون الهی بودن آن ها را به فراموشی سپرده و از ادای تکالیف و توقعی که از ما می رود جابزنیم.

آنچه در این امتحان فراگیر به محک آزمون گرفته شده صبر و پایداری شیعه است و استقامت و مردانگی وی در رویارویی با نا خرسندی ها و لیاقت وی برای دریافت پاداش الهی!

درزمینه جایگاه صبر و صابران چنین آمده:

«امام صادق علیه السّلام فرمود: صبر و شکیبائى باطن بندگان را پر از نور و پاکى مى‏ کند و بى‏ تابى و شکایت دل آدم را پر از تاریکى و ترس مى‏ گرداند، همه مردم ادعاى صبر دارند ولى فقط صبر و شکیبائى در نزد بندگان خاضع پروردگار به ثبوت مى‏ رسد، و آن ها هستند که در مشکلات صبر مى‏ کنند.

همه خود را صابر نشان مى‏ دهند و جزع و بى ‏تابى را انکار مى ‏کنند جزع و اضطراب و عدم صبر منافقان را رسوا مى‏ کند، زیرا محنت‏ ها و مصیبت‏ ها هنگامى که فرود مى‏ آیند از نیت‏ ها خبر مى‏ دهند در اینجا راستگو و دروغگو از هم شناخته مى‏ شوند و درون ‏ها آشکار مى‏ گردند.

صبر در حقیقت مانند آب تلخى است که کام انسان را تلخ مى ‏کند و صابر همواره در سختى زندگى مى‏ کند و زندگى پیوسته براى او تلخ است، اما اگر آدمى در اضطراب به سر برد آن را صبر نمى ‏گویند، اما جزع و بى‏ تابى در واقع اضطراب دل و عدم آرامش و سکون مى ‏باشد.

شخص مضطرب همواره در غم و اندوه بسر مى‏ برد و جزع و بى ‏تابى کرده، آرامش ندارد، حالات او همواره در حال تغییر است، و هر حادثه ‏اى که در آن خضوع و بازگشت و تضرع بسوى خداوند نباشد و آدمى در آن حادثه به خداوند توجه نکند او را بى ‏تاب و بى ‏صبر مى ‏گویند.

صبر آبى است که آغاز آن تلخ و پایان آن شیرین مى ‏باشد، هر کس به پایان آن توجه کند موفق مى ‏گردد، و هر کس به اوائل توجه نماید توفیق پیدا نمى ‏کند، هر کس قدر صبر را بداند همواره در انتظار امرى خواهد بود تا صبر کند.

خداوند در داستان موسى و خضر مى ‏گوید: وَ کَیْفَ تَصْبِرُ عَلى‏ ما لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً، خضر به موسى گفت: از مطلبى که اطلاع ندارى چگونه مى‏ توانى صبر کنى...

هر کس در برابر مکروهات صبر کند و به کسى شکایت نبرد و جزع و بى‏تابى نداشته باشد و اسرار خود را فاش نسازد او از صابران به حساب مى‏آید و بهره‏اش همان است که خداوند فرمود: وَ بَشِّرِ الصَّابِرِینَ یعنى آن ها را به بهشت و مغفرت مژده بدهید...

هر کس با خوشحالى از گرفتاری ها استقبال کند و با وقار و آرامش و سکون صبر پیشه کند، و از طبقات خاص و صابران ویژه محسوب مى‏ گردد و بهره ‏اش همان است که خداوند فرمود: إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِین»‏

(ایمان و کفر-ترجمه الإیمان و الکفر بحار الانوار/ج‏2/ص 118)

ما فضیلت و منزلت صبر را دانستیم لیک این که:

صبر ما در در مقابل کودکی که از کرسنگی ناله می کند چه معنایی پیدا می کند؟

صبر پدری که از عهده هزینه درمان فرزند بیمارش بر نمی آید چگونه باید باشد ؟

صبر یک مصیبت زده، صبر یک مال باخته، صبر مسکین مقروض، صبر یک بیمار دردمند، به چه معناست؟

باید دانست صبر در هر جا شکل خاص خود را یافته و مفهومی متناسب با شرایط خود می گیرد:

صبر یعنی همانطور که در شعب ابی طالب مومنین حول وجود مبارک رسول خدا گرد آمده و برای مشکلات خود از آن حضرت راهکار می طلبیدند و با اعانت و یاری او تحمل سختی را برخود آسان می ساختند ما نیز به خدا توکل نموده و به حجت معصوم و امام زمان(ع) خود پناه برده و راه خروج از مشکلات را از آن بزرگوار سوال کنیم.

صبر یعنی پیوند تمسک باحجت زمان را محکم نمودند و حلقه توسل را تنگتر ساختن!

صبر یعنی به این سو آن سو نشتافتن و از صراط حق منحرف نگشتن!

صبر یعنی ترحم و دلسوزی و رحمت و رأفت نسبت به هم کیشان، در مشکلات به یاری همدیگر شتافتن، قرض دادن، دستگیری نمودن، گذشت و بخشش نشان دادن!

صبر یعنی پرهیز از نق زدن و از زمین و زمان نالیدن و به دنبال مقصر گشتن!

صبر یعنی اشتیاق دوران پر سرور حکومت مهدی(ع) را داشتن و انتظارش را کشیدن و تحقق حق الهی را طلب نمودند.

صبر یعنی برای فرا رسیدن آن ایام باشکوه دعا کردن، دعا کردن، دعا کردن!